कर्मयोगी विद्यानिकेतनमध्ये “संशोधनाकडे वळा” विषयावर विशेष व्याख्यान संपन्न; विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन रुजवण्याचा प्रयत्न
पंढरपूर:
येथील कर्मयोगी विद्यानिकेतनमध्ये विद्यार्थ्यांमध्ये संशोधनाची आवड निर्माण व्हावी आणि त्यांच्यात वैज्ञानिक दृष्टिकोन रुजावा, या उद्देशाने नुकतेच “संशोधनाकडे वळा” या विशेष व्याख्यानाचे आयोजन करण्यात आले होते. याप्रसंगी इन्स्टिट्यूट ऑफ केमिकल टेक्नॉलॉजी (ICT), मुंबई येथे रसायनशास्त्र विषयात पीएच.डी. चे संशोधन कार्य करत असलेले संशोधक श्री. श्रेयस रा. चित्ते यांनी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले.
श्री. श्रेयस चित्ते यांनी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करताना सांगितले की, "संशोधन हे केवळ शास्त्रज्ञ किंवा पीएच.डी. करणाऱ्या विद्यार्थ्यांपुरते मर्यादित नाही. कोणत्याही घटनेविषयी 'का?' आणि 'कसे?' असे प्रश्न विचारण्यापासूनच खऱ्या संशोधनाची सुरुवात होते." महाविद्यालयीन स्तरापासूनच विद्यार्थ्यांमध्ये संशोधनाची दृष्टी कशी विकसित करता येईल, यावर त्यांनी विशेष भर दिला.
या व्याख्यानामध्ये संशोधनाचे विविध टप्पे अतिशय सोप्या भाषेत उलगडून दाखवण्यात आले. यामध्ये प्रामुख्याने प्रश्न विचारण्याची वृत्ती, निरीक्षणशक्ती, वैज्ञानिक दृष्टिकोन, समस्येची ओळख (Problem Identification), पूर्वसाहित्याचा शोध (Literature Search), प्रयोगाची आखणी, प्रयोगशाळेतील प्रत्यक्ष काम, वैज्ञानिक माहितीचे विश्लेषण आणि संशोधनाचे निष्कर्ष मांडणे या सर्व प्रक्रियेची विद्यार्थ्यांना सविस्तर ओळख करून देण्यात आली.
यासोबतच, बी.एस्सी. (B.Sc.) आणि एम.एस्सी. (M.Sc.) नंतर संशोधनामध्ये उपलब्ध असणाऱ्या विविध संधींबद्दलही त्यांनी सखोल माहिती दिली. पीएच.डी., फेलोशिप्स, विविध स्पर्धा परीक्षा, रिसर्च प्रोजेक्ट्स, सायंटिफिक पब्लिकेशन्स, परिषदा (Conferences) आणि इंडस्ट्री ओरिएंटेड रिसर्च याविषयी माहिती देत त्यांनी विद्यार्थ्यांना भविष्यातील वाटचालीसाठी दिशा दाखवली.
या कार्यक्रमात मराठी विज्ञान परिषद, सोलापूर विभागाचे कार्यवाह श्री. क्रांतिवीर शिवराम महेंद्रकर यांनीही उपस्थित राहून विद्यार्थ्यांना संशोधन या विषयावर मोलाचे मार्गदर्शन केले. आजच्या या व्याख्यानातून विद्यार्थ्यांना संशोधनाकडे केवळ करिअरचा एक पर्याय म्हणून नव्हे, तर समाजातील समस्यांवर वैज्ञानिक पद्धतीने उपाय शोधण्याची आणि उपयुक्त ज्ञान निर्माण करण्याची एक मोठी संधी म्हणून पाहण्याची नवी प्रेरणा मिळाली.
या विशेष व्याख्यानास संस्थेचे विश्वस्त श्री. रोहन परिचारक यांनी शुभेच्छा दिल्या. तसेच, याप्रसंगी संस्थेचे रजिस्ट्रार श्री. गणेश वाळके, कर्मयोगी विद्यानिकेतनच्या प्राचार्या सौ. प्रियदर्शिनी सरदेसाई यांच्यासह शाळेतील सर्व शिक्षक, शिक्षकेतर कर्मचारी आणि विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
